Θέατρο Αναγέννησης (Ιταλία: α’ μέρος)

Η απαρχή της Νεοκλασικής Θεωρίας

Στο θέατρο τη θέση της απόλυτης αυθεντίας πήρε η Ποιητική του Αριστοτέλη, με τη Σύνοδος του Τρέντο. Στην πραγματικότητα βέβαια η Ποιητική χρησίμευε απλά ως άλλοθι για τη διαμόρφωση και διάδοση νέων ιδεών. Η διαμόρφωση των νέων κατευθύνσεων ήρθε αρχικά ως αντίδραση στις δογματικές και θεοκρατικές αντιλήψεις που είχαν εκθρέψει το μεσαιωνικό θέατρο των Μυστηρίων σαν φυσική καλλιτεχνική τους εκπροσώπηση. Αναζητήθηκε λοιπόν ένα θέατρο που θα μπορούσε να εκπροσωπήσει τις ανθρωποκεντρικές και ορθολογιστικές επιλογές των Ουμανιστών.

Η πρώτη αρχή της θεωρίας αυτής ήταν η απαίτηση για παρουσίαση της αλήθειας πάνω στη σκηνή, η οποία μπορεί να διαιρεθεί σε τρεις επιμέρους στόχους: α) την αληθοφάνεια, β) την ηθικότητα ή ευπρέπεια, γ) την οικουμενικότητα.

Η πίστη στην ηθικοπλαστική δύναμη του θεάτρου οδήγησε τους συγγραφείς να μην αντιγράφουν τη ζωή αλλά να επικεντρώνονται σε ιστορίες που οδηγούν σε ηθική παίδευση. Η κακία τιμωρείται, η καλοσύνη αμείβεται.

Η καθαρότητα των ειδών και ο αυστηρός διαχωρισμός τους ήταν μια ακόμη απαίτηση που ξεπήδησε από την ανάγκη για αληθοφάνεια. Νόμιμα θεατρικά είδη θεωρήθηκαν μόνο η τραγωδία και η κωμωδία ενώ τα άλλα αποδοκιμάστηκαν ή περιφρονήθηκαν ως μικτά. Μάλιστα ορίζονταν και το περιεχόμενο που θα πρέπει να έχει το κάθε είδος:

Η κωμωδία οφείλει να ασχολείται με τις αδυναμίες προσώπων μέσης και κατώτερης κοινωνικής προέλευσης, να αντλεί την υπόθεσή της από ιδιωτικές υποθέσεις, να έχει ευχάριστο τέλος και, να χρησιμοποιεί την καθομιλούμενη γλώσσα. Η τραγωδία πρέπει να ασχολείται με την πτώση και το θάνατο ηγεμόνων ή ευγενών, να αντλεί την πλοκή της από την ιστορία ή τη μυθολογία, και να έχει υψηλό ποιητικό λόγο και θλιβερό τέλος.

Τα μικτά είδη της Τραγικωμωδίας και του Ποιμενικού δράματος θεωρήθηκαν ότι είναι κατώτερα κι ότι ικανοποιούν απλώς τις ορέξεις του απαίδευτου θεατή.

Σύντομα διατυπώθηκαν οδηγίες ακόμη και για τη διαγραφή των χαρακτήρων. Αφού κι αυτοί έπρεπε να είναι καθολικοί, οικουμενικοί και όχι ιδιαίτεροι, οδηγήθηκαν εύκολα σε μια τυποποίηση με βάση κριτήρια όπως το φύλο, η ηλικία, το επάγγελμα, η κοινωνική τάξη, το αξίωμα. Έτσι κατέληγαν να παρουσιάζουν τύπους ανθρώπων που αμείβονταν όταν διατηρούσαν την κοσμιότητα, αλλά τιμωρούνταν σκληρά όταν απόκλιναν απ’ αυτήν. Η κωμωδία δίδασκε γελοιοποιώντας τις αποκλίνουσες συμπεριφορές και η τραγωδία παρουσιάζοντας τις τρομερές συνέπειες των σφαλμάτων και των αδικημάτων των ηρώων.

Η αρχή των τριών ενοτήτων (ενότητα τόπου, χρόνου, δράσης) «πλαστογραφούσε» το αυθεντικό κείμενο της Ποιητικής. Η ενότητα δράσης αναφέρεται όντως στον Αριστοτέλη αλλά η ενότητα χρόνου πρωτοαναφέρεται στα 1543 και η ενότητα τόπου στα 1570. Τη χρονιά αυτή ο Castelvetro παρουσιάζει τις τρεις ενότητες σαν βασικούς κανόνες. Υποστήριξε ότι το κοινό που γνωρίζει ότι βρίσκεται στο θέατρο για μερικές μόνο ώρες δεν μπορεί να πειστεί για μεγάλα χρονικά άλματα στη δράση, ούτε για αντίστοιχα τοπικά. Μετά το 1570 οριστικοποιήθηκε ο κανόνας ότι η πλοκή πρέπει να ολοκληρώνεται στη διάρκεια 24 ωρών κι ότι μπορούσαν να γίνονται μικρές μετακινήσεις αρκεί να μην παραβιάζεται η παραπάνω προθεσμία. Στο χωρισμό των έργων καθιερώθηκε ο κανόνας του Οράτιου για οργάνωση σε 5 πράξεις. Οι κανόνες αυτοί που λειτούργησαν από το 1570 ως το 1750 θεωρήθηκαν από τους λόγιους της εποχής φυσικοί και απόλυτα λογικοί. Όταν ένα έργο απέκλινε απ’ αυτούς θεωρούνταν αυτόματα ανάξιο αναφοράς.

 

 

 

«Γουρούνι στο σακί» από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κρήτης (παρουσίαση-κριτική)

«ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΣΤΟ ΣΑΚΙ»  του Georges Feydeau μία ελαφριά κωμωδία παρεξηγήσεων με μουσικοχορευτικά σκετσάκια (Vaudeville) από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.ΚΡΗΤΗΣ έκανε πρεμιέρα στις 17/07 και ετοιμάζεται για περιοδεία.

Για τον Συγγραφέα

Ο Georges Feydeau είναι γνωστός ως θεατρικός συγγραφέας κωμωδιών (φάρσα, κωμωδία παρεξηγήσεων, Vaudeville {Βωντβίλ} – είδος που ανανέωσε). Στα έργα του πρωταγωνιστεί η αστική τάξη την οποία καυτηριάζει και γελοιοποιεί για τις συνήθειες και τα κόμπλεξ της.

Για το έργο

Το "γουρούνι στο σακί" (Chat en poche, όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος) είναι γραμμένο το 1888. Είναι ελαφριά κωμωδία παρεξηγήσεων σε τρεις πράξεις, η οποία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1892 στο Théâtre Déjazet.

Υπόθεση

Ο Πακαρέλ είναι ένας ευκατάστατος νεόπλουτος αστός που φιλοδοξεί να παρουσιάσει το έργο της κόρης του στην Όπερα των Παρισίων. Προτίθεται λοιπόν να προσλάβει έναν διάσημο τενόρο για να πρωταγωνιστήσει, και κάπως έτσι ξεκινάει μια σειρά συμπτώσεων και παρεξηγήσεων. Καταστάσεις στις οποίες η λογική και το παράλογο συναντιούνται.

Για την παράσταση

Παρακολουθήσαμε την παράσταση στο θέατρο της Ανατολικής Τάφρου στα Χανιά. Πρόκειται για μία ελαφριά κωμωδία παρεξηγήσεων με μουσικοχορευτικά σκετσάκια ενσωματωμένα στην πλοκή του έργου. Ένα έργο ανάλαφρο και ευχάριστο για όσους θέλουν να περάσουν μία όμορφη βραδιά του φετινού καλοκαιριού και να πάρουν μια γεύση από το θεατρικό είδος βωντβίλ, όπως το ανανέωσε ο Georges Feydeau και όπως το διαχειρίστηκε σκηνοθετικά ο Γιάννης Καραχισαρίδης. Το σκηνικό minimal με σύγχρονες πινελιές. Τα κοστούμια ταίριαζαν με τους χαρακτήρες. Οι μουσικές επιλογές έξυπνες και ταιριαστές. Οι ηθοποιοί ανταποκρίθηκαν στις απαιτήσεις των ρόλων τους με συνέπεια αναδεικνύοντας τις κωμικές πτυχές των ηρώων που υποδύθηκαν. Σημειώνοντας και κάποιες "ατέλειες" της παράστασης θα επικεντρωνόμασταν στα χορευτικά σκετσάκια τα οποία ήταν κάπως άτονα καθώς τους έλειπε η ζωντάνια και η σπιρτάδα. Όσον αφορά το κείμενο αυτό καθ' αυτό ήταν κάπως κουραστικές και ίσως περιττές οι αναφορές των ηρώων που εξηγούσαν τις κινήσεις και τις σκέψεις τους, καθώς, εν τέλει, δεν προκαλούσαν το γέλιο στο κοινό. Κλείνοντας να αναφέρουμε το μήνυμα αισιοδοξίας της παράστασης το οποίο συνοψίστηκε επιτυχώς στους στίχους του τραγουδιού, που ακούστηκε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της παράστασης,"Always Look on the Bright Side of Life"…

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Έρση Βασιλικιώτη

ΔΙΑΣΚΕΥΗ – ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ – ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιάννης Καραχισαρίδης

ΣΚΗΝΙΚΑ – ΦΩΤΙΣΜΟΙ: Αντώνης Χαλκιάς

ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ: Βάλια Μαργαρίτη

ΒΟΗΘΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ: Έλια Βεργανελάκη

ΔΙΑΝΟΜΗ
Πακαρέλ: Δημήτρης Πιατάς
Ντυφωσσέ: Θανάσης Τσαλταμπάσης
Λαντερνώ (γιατρός): Γιώργος Γιαννόπουλος
Μάρθα (γυναίκα του Πακαρέλ): Αλεξάνδρα Παλαιολόγου
Αμαντίν (γυναίκα του Λαντερνώ): Μαρία Γεωργιάδου
Ζυλί: Δήμητρα Σιγάλα
Λανουά Ντε Βω: Γιάννης Δρακόπουλος
Τιμπύρς (υπηρέτης του Πακαρέλ): Βασίλης Πουλάκος

ΧΟΡΗΓΟΣ: Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων

ΧΟΡΗΓΟΙΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: ΕΡΤ2 – ERT WORLD – EΡΤ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ / STAR / OTE ΤV /

MME ΚΡΗΤΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑΣ

ΚΡΗΤΗ: Ώρα έναρξης στις 21:30

ΔΕΥΤΕΡΑ 17 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΕΜΠΡΟΣΝΕΡΟΣ
ΤΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΧΑΝΙΑ
ΤΕΤΑΡΤΗ 19 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΧΑΝΙΑ
ΠΕΜΠΤΗ 20 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΚΑΝΤΑΝΟΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΚΙΣΣΑΜΟΣ
ΣΑΒΒΑΤΟ 22 ΙΟΥΛΙΟΥ
ΚΥΡΙΑΚΗ 23 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΑ
ΔΕΥΤΕΡΑ 24 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΠΛΑΤΑΝΙΑΣ
ΤΡΙΤΗ 25 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΤΕΤΑΡΤΗ 26 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΣΗΤΕΙΑ
ΠΕΜΠΤΗ 27 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΡΕΘΥΜΝΟ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΗΡΑΚΛΕΙΟ
ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΗΡΑΚΛΕΙΟ
ΚΥΡΙΑΚΗ 30 ΙΟΥΛΙΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΑ 31 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΠΕΡΑΜΑ ΜΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ
ΤΡΙΤΗ 1 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ  ΑΡΧΑΝΕΣ

ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ώρα έναρξης στις 21:00

  1. ΝΕΑ ΜΑΚΡΗ                 ΠΕΜΠΤΗ            3 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ               ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ & ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ
  2. ΡΑΦΗΝΑ                      ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ       4 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ           ΘΕΑΤΡΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
  3.  ΑΙΓΙΟ                         ΚΥΡΙΑΚΗ            6 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ              ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΘΕΑΤΡΟ
  4. ΜΑΝΗ        ΔΕΥΤΕΡΑ            7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΘΕΑΤΡΟ 3˚ΚΜ ΠΛΑΤΣΑΣ-ΜΗΛΕΑΣ
  5. ΚΑΛΑΜΑΤΑ                  ΤΡΙΤΗ                8 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ              ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΣΤΡΟΥ
  6. ΗΛΙΔΑ                         ΤΕΤΑΡΤΗ           9 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ               ΘΕΑΤΡΟ ΗΛΙΔΑΣ
  7. ΑΓΡΙΝΙΟ                      ΠΕΜΠΤΗ          10 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΚΙΝ/ΦΟΣ "ΕΛΛΗΝΙΣ"
  8. ΠΡΕΒΕΖΑ          ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ     11 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ
  9. ΛΕΥΚΑΔΑ                     ΣΑΒΒΑΤΟ         12 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΑΝΟΙΧΤΟ ΘΕΑΤΡΟ
  10. ΑΜΦΙΛΟΧΙΑ                ΚΥΡΙΑΚΗ          13 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΛΙΜΑΝΙ ΑΜΦΙΛΟΧ
  11. ΓΙΑΝΝΕΝΑ        ΠΕΜΠΤΗ          17 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ      ΘΕΑΤΡΟ Ε.Η.Μ. (ΦΡΟΝΤΖΟΣ)
  12. ΚΑΣΤΟΡΙΑ                 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ     18 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ                 ΘΕΑΤΡΟ ΒΟΥΝΟ
  13. ΒΕΡΟΙΑ         ΣΑΒΒΑΤΟ         19 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ                 ΘΕΑΤΡΟ ΑΛΣΟΥΣ
  14. ΣΕΡΡΕΣ                     ΚΥΡΙΑΚΗ          20 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ                ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Τ.Ε.Ι.
  15. ΣΥΚΕΣ  ΔΕΥΤΕΡΑ  21 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ  ΑΝΟΙΧΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΥΚΕΩΝ "Μ. ΚΑΤΡΑΚΗΣ"
  16. ΚΑΒΑΛΑ    ΤΡΙΤΗ & ΤΕΤΑΡΤΗ          22 & 23 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ         ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΣΤΡΟΥ
  17. ΞΑΝΘΗ     ΠΕΜΠΤΗ      24 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΘΕΡΙΝΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ
  18. ΣΑΠΕΣ       ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ      25 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ               ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
  19. ΑΛΕΞ/ΠΟΛΗ  ΚΥΡΙΑΚΗ & ΔΕΥΤΕΡΑ       27 & 28 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ    ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ ΑΛΕΞ/ΠΟΛΗΣ
  20. ΚΟΜΟΤΗΝΗ      ΤΡΙΤΗ 29 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ      ΘΕΡΙΝΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
  21. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ   ΤΕΤΑΡΤΗ & ΠΕΜΠΤΗ   30 & 31 ΑΓΟΥΣΤΟΥ        ΘΕΑΤΡΟ ΚΗΠΟΥ
  22. ΒΟΛΟΣ  ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ   ΥΠΑΙΘ. ΔΗΜ. ΘΕΑΤΡΟ ΒΟΛΟΥ
  23. ΠΕΙΡΑΙΑΣ   2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ   ΒΕΑΚΕΙΟ ΘΕΑΤΡΟ
  24. ΗΛΙΟΥΠΟΛΗ    ΔΕΥΤΕΡΑ            4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ               ΘΕΑΤΡΟ ΑΛΣΟΥΣ
  25. ΑΡΤΕΜΙΔΑ              ΤΡΙΤΗ                5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ           ΛΙΜΑΝΙ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ
  26. ΧΑΛΑΝΔΡΙ   ΤΕΤΑΡΤΗ   6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΡΕΜΑΤΙΑΣ
  27. ΒΥΡΩΝΑΣ    ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ   8 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ  ΘΕΑΤΡΟ ΒΡΑΧΩΝ "Μ. ΜΕΡΚΟΥΡΗ"
  28. ΠΑΠΑΓΟΣ                  ΣΑΒΒΑΤΟ           9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ          ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ
  29. ΑΙΓΑΛΕΩ                   ΤΡΙΤΗ               12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ           ΘΕΑΤΡΟ "ΑΛΕΞΗΣ ΜΙΝΩΤΗΣ"
  30. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΣ            ΤΕΤΑΡΤΗ           13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ            ΘΕΑΤΡΟ "ΘΑΝ. ΒΕΓΓΟΣ"
  31. ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ                ΣΑΒΒΑΤΟ           16 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ        ΘΕΑΤΡΟ "Α. ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ"